Odprawa emerytalna w 2026 r.

Odprawa emerytalna słusznie kojarzy się z końcem aktywności zawodowej. Jest to bowiem dodatkowe świadczenie pieniężne, które przysługuje osobom przechodzącym na emeryturę lub rentę. Warto pamiętać, że w dużych zakładach pracy odprawa emerytalna może być bardzo wysoka i sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Komu przysługuje odprawa emerytalna w 2026 r.?

Odprawa emerytalna przysługuje wyłącznie pracownikom. Świadczenie to mogą zatem otrzymać osoby zatrudnione w oparciu o stosunek pracy. Osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych nie otrzymają zatem odprawy emerytalnej.

Przesłankami otrzymania odprawy emerytalnej są kolejno:

• spełnianie warunków uprawniających do nabycia emerytury lub renty;
• przejście na emeryturę;
• ustanie stosunku pracy;
• istnienie związku pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę lub emeryturę.

Innymi słowy pracownik otrzyma odprawę emerytalną dopiero na koniec swojego zatrudnienia, pod warunkiem że koniec zatrudnienia następuje z uwagi na przejście na emeryturę lub rentę.

Przykład:

W maju 2026 r. Pan Jan informuje pracodawcę o woli zakończenia stosunku pracy po uzyskaniu uprawnień emerytalnych. Pan Jan oraz pracodawca zawierają porozumienie o rozwiązaniu stosunku pracy z dniem 31 października 2026 r.  Na początku października Pan Jan składa wniosek o przyznanie emerytury, a po otrzymaniu stosownej decyzji okazuje ją pracodawcy. W dniu 31 października 2026 r. stosunek pracy ulega rozwiązaniu. Pan Jan otrzymuje odprawę emerytalną wraz z wypłatą ostatniego wynagrodzenia. Z dniem 1 listopada 2026 r. Pan Jan rozpoczyna pobieranie świadczenia emerytalnego.

Odprawa emerytalna a odprawa rentowa

Zasady przyznawania odprawy emerytalnej są identyczne jak w przypadku przejścia na rentę. Jedyna różnica polega na tym, że pracownik przechodzi na rentę, a nie na emeryturę. Trzeba też podkreślić, że odprawa przysługuje w przypadku przejścia na rentę wyłącznie z tytułu niezdolności do pracy.

Związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę

Kluczową przesłanką nabycia prawa do odprawy emerytalnej w 2026 r. jest istnienie związku między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury lub renty. Związek ten może mieć różnoraki charakter:

• czasowy – rozwiązanie stosunku pracy zbiega się w czasie z nabyciem prawa do świadczenia niezależnie od przyczyny rozwiązania stosunku pracy;
• przyczynowy – rozwiązanie stosunku pracy następuje dlatego, że pracownikowi przysługuje prawo do świadczenia;
• czasowo-przyczynowy – przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest nabycie prawa do emerytury lub renty i rozwiązanie następuje w chwili przyznania świadczenia;
• funkcjonalny – występuje wówczas, gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje wprawdzie przed ustaleniem prawa do świadczenia, ale przyznanie świadczenia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio poprzedzającej ustanie zatrudnienia.

Zarówno orzecznictwo, jak i doktryna wskazują na to, że przyznanie prawa do renty lub emerytury może nastąpić po pewnym czasie od ustania stosunku pracy, byle między nimi występował związek funkcjonalny. Również w wyroku z 4 lutego 2011 r., sygn. akt II PK 224/10 Sąd Najwyższy uznał, że związek czasowy lub funkcjonalny między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę zostaje zachowany w pewnych wypadkach także wtedy, gdy spełnienie warunków uzyskania emerytury nastąpiło po rozwiązaniu stosunku pracy, jeśli spełnienie wszystkich przesłanek nabycia prawa do emerytury nie nastąpiło w dniu rozwiązania stosunku pracy, lecz w niedalekiej przyszłości po tej dacie. Ma to istotne znaczenie, albowiem z doświadczenia Kancelarii wynika, że pracodawcy bardzo często odmawiają wypłaty odprawy, gdy pracownik nabędzie prawo do świadczenia emerytalnego lub rentowego po rozwiązaniu umowy o pracę.

Przykład:

Jan Kowalski był zatrudniony w przedsiębiorstwie państwowym na stanowisku kierowniczym. W czerwcu 2025 r. Pan Jan odszedł z pracy na mocy porozumienia stron zawartego w ramach programu dobrowolnych odejść. Wraz z odejściem z pracy pracownik otrzymał od pracodawcy świadczenia w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwietniu 2026 r. przyznał Janowi Kowalskiemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od stycznia 2026 r. Pracownik wystąpił z żądaniem zapłaty odprawy emerytalnej. Pracodawca odmówił. Sprawa trafiła na wokandę sądową. Finalnie, sąd pracy uznał roszczenie pracownika. Sąd uznał, że w sytuacji gdy Pan Jan najpierw rozwiązał stosunek pracy, a następnie uzyskał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy istnieją podstawy do uznania związku funkcjonalnego między tymi zdarzeniami. Za zasądzeniem roszczenia przemawiało również to, że zakładowy układ pracy gwarantował wypłatę odprawy osobom, które nabyły prawo do tego świadczenia w okresie krótszym niż 12 miesięcy licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy.

Ile wynosi odprawa emerytalna w 2026 r.?

Co do zasady pracodawca wypłaca odprawę emerytalną w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Trzeba jednak podkreślić, że jest to minimalna wysokość odprawy przewidziana przepisami kodeksu pracy. W wielu zakładach pracy obowiązują przepisy wewnątrzzakładowe, które określają inną wysokość odprawy emerytalnej. Oczywiście wysokość ta może być tylko wyższa niż w przypadku tej określonej przepisami kodeksu pracy.

Przykład:

W jednym z dużych przedsiębiorstw hutniczych zlokalizowanym w Krakowie przepisy wewnątrzzakładowe przewidują, że wysokość odprawy emerytalnej jest uzależniona od stażu pracy. Po 15 latach pracy odprawa emerytalna przysługuje w wysokości 200% podstawy wymiaru, a po każdych kolejnych 10 latach odprawa emerytalna wzrasta o 100% podstawy wymiaru. Maksymalnie odprawa emerytalna może wynosić 600% podstawy wymiaru. W przepisach wewnątrzzakładowych za podstawę wymiaru przyjęto średnie miesięczne wynagrodzenie pracownika z ostatnich 3 miesięcy.

Ile wynosi odprawa emerytalna urzędnika, nauczyciela i żołnierza?

Niektóre grupy zawodowe mają ustawowo zagwarantowaną odprawę emerytalną w wyższej wysokości.

Wśród takich grup są między innymi:

• nauczyciele;
• urzędnicy państwowi;
• urzędnicy samorządowi;
• zawodowi żołnierze.

W przypadku nauczycieli odprawa jest wypłacana w wysokości:

• 2-miesięcznego wynagrodzenia, gdy staż pracy wynosi poniżej 20 lat;
• 3-miesięcznego wynagrodzenia, gdy staż pracy wynosi powyżej 20 lat.

Inną uprzywilejowaną grupą zawodową są urzędnicy państwowi i samorządowi. Wysokość ich odprawy również zależy od stażu ich pracy. Gdy staż pracy wynosi powyżej:

• 10 lat – należy się odprawa w wysokości 2-miesięcznego wynagrodzenia;
• 15 lat – należy się odprawa w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia;
• 20 lat – należy się odprawa w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia.

Finalnie, odprawa emerytalna w wyższej wysokości przysługuje również zawodowym żołnierzom. Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości:

• po roku służby – 100% uposażenia;
• po pięciu latach służby – 200% uposażenia;
• po dziesięciu latach służby – 300% uposażenia.

Podstawą obliczeń jest tu kwota uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym wypłacona w ostatnim dniu pełnienia służby.

Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłacił odprawy emerytalnej?

Może się zdarzyć, że pracodawca nie wypłaci pracownikowi odprawy emerytalno-rentowej. Sposób reakcji powinien być uzależniony od okoliczności sprawy.

Jeżeli wypłata odprawy nie była sporna, to takie działanie może być kwalifikowane jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Organy ścigania nakładają wtedy na pracodawcę lub osobę działającą w jego imieniu karę grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł. Oczywiście poza zgłoszeniem sprawy organom ścigania warto także podjąć działania na drodze cywilnej, aby szybciej uzyskać zaległe świadczenie.

Inaczej ma się sytuacja, gdy wypłata odprawy emerytalnej nie była oczywista. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, gdy pracownik przeszedł na emeryturę po ustaniu stosunku pracy. Pierwszą czynnością winno być skonsultowanie sytuacji z radcą prawnym. Jeżeli istnieją podstawy do kierowania roszczeń, Kancelaria kieruje do pracodawcy odpowiednio umotywowane wezwanie do zapłaty.

Przykład:

Do Kancelarii zwrócił się klient, któremu pracodawca odmówił wypłaty odprawy emerytalnej. Kancelaria po otrzymaniu pełnomocnictwa od klienta skierowała do pracodawcy list radcowski podnosząc argumenty prawne przemawiające za wypłatą świadczenia. Dzięki interwencji Kancelarii udało się zakończyć sprawę w sposób polubowny bez konieczności kierowania sprawy do sądu.

Powództwo o zapłatę odprawy emerytalnej

Pracodawca nie zawsze chce dobrowolnie spełnić żądanie pracownika na etapie przedsądowym. W takim wypadku nie pozostaje nic innego niż pozwać pracodawcę.

Sprawy o zapłatę odprawy emerytalnej są rozpatrywane zasadniczo przez właściwe miejscowo i funkcjonalnie sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli pracownik kieruje przeciwko byłemu pracodawcy roszczenie nie przekraczające 100 tys. zł, to sprawa będzie podlegać kognicji sądu rejonowego. Dopiero po przekroczeniu tego progu sprawa winna trafić do sądu okręgowego.

Warto także pamiętać, że pracownik ma prawo wyboru sądu pomiędzy sądem właściwym miejscowo dla siedziby pracodawcy, a sądem miejsca wykonywania pracy. Jest to rozwiązanie bardzo korzystne. Nie zawsze bowiem te dwa miejsca są zbieżne ze sobą.

Co istotne, pracownik nie wnosi opłaty sądowej od pozwu. Jest on bowiem całkowicie zwolniony od kosztów sądowych w I instancji. Dopiero ewentualna apelacja w sprawie o roszczenie powyżej 50 tysięcy złotych podlega opłacie sądowej. Opłata ta jednak jest liczona wyłącznie od nadwyżki ponad kwotę 50 tysięcy złotych.

Odprawa emerytalna – opodatkowanie i składki ZUS

Odprawa emerytalna podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dlatego też pracodawca ma obowiązek obliczenia i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od odprawy emerytalnej i rentowej. Wynika to z faktu, że kwota odprawy stanowi przychód ze stosunku pracy. Kwota odprawy zostanie zatem wypłacona pracownikowi po jej pomniejszeniu o wspomnianą zaliczkę na podatek dochodowy.

Natomiast od odprawy nie odprowadza się składek ZUS, ani na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ani na ubezpieczenie zdrowotne.

Doświadczenie Kancelarii

Prawo pracy jest jedną z głównych specjalizacji Kancelarii. Radca prawny Maciej Mierecki posiada wieloletnie doświadczenie w doradztwie prawnym oraz reprezentowaniu zarówno pracowników, jak i pracodawców w sporach przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych. Więcej o usługach Kancelarii z zakresu prawa pracy przeczytasz tutaj …..

Kancelaria świadczy usługi prawne zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie (z wykorzystaniem nowoczesnych technologii). Dzięki temu Kancelaria w sposób sprawny i bezproblemowy świadczy pomoc prawną klientom z terenu całej Polski.

Kancelaria Kraków – odprawa emerytalna 2026

Kancelaria Radcy Prawnego Maciej Mierecki udziela pomocy prawnej osobom, którym przysługuje odprawa emerytalna. Osoby zainteresowane usługami kancelarii zachęcamy do umówienia się na poradę prawną dzwoniąc pod numer +48 794-391-423 (telefon czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00). Istnieje możliwość umówienia porady prawnej telefonicznej i on-line (Microsoft Teams). Dane kontaktowe znajdą Państwo w zakładce “Kontakt” oraz w stopce strony internetowej.