Wojsko kojarzy się rezerwistom głównie z cyklicznymi ćwiczeniami w jednostkach wojskowych. Aktywność Wojskowych Centrów Rekrutacji nie ogranicza się jednak wyłącznie do wzywania rezerwistów na ćwiczenia wojskowe. Aktualnie rezerwistom nadaje się także masowo przydziały mobilizacyjne. W przypadku ćwiczeń wojskowych można złożyć odwołanie od ćwiczeń wojskowych. Rezerwista z nadanym przydziałem może się z kolei starać o uchylenie przydziału mobilizacyjnego.
Czym jest przydział mobilizacyjny?
Przydział mobilizacyjny to nic innego jak wskazanie stanowiska wojskowego lub funkcji wojskowej na wypadek mobilizacji lub ogłoszenia wojny. Przydział mobilizacyjny nadaje się w czasie pokoju żołnierzom rezerwy, których w pierwszej kolejności przewiduje się powołać do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zawiadomienie następuje w formie karty przydziału mobilizacyjnego. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji wręcza tę kartę żołnierzowi rezerwy osobiście lub za pośrednictwem poczty. W większości przypadków rezerwista otrzymuje przydział mobilizacyjny w siedzibie Wojskowego Centrum Rekrutacji za pisemnym poświadczeniem odbioru.
Warto podkreślić, że osoby, które otrzymują przydziały nie pełnią czynnej służby wojskowej w momencie wręczania im karty przydziału mobilizacyjnego. Przy selekcji kandydatów do nadania przydziału mobilizacyjnego stosuje się między innymi takie kryteria doboru jak wiek oraz miejsce zamieszkania.
Przykład:
Pan Andrzej Nowak otrzymał pocztą wezwanie do stawienia się w Wojskowym Centrum Rekrutacji w Warszawie. Po stawieniu się na miejsce żołnierz WCR wręczył mu kartę przydziału mobilizacyjnego. Przydział mobilizacyjny został nadany Panu Andrzejowi na stanowisko dowódcy drużyny w Brygadzie Ochrony. W karcie wskazano, że mobilizowany ma się stawić pierwszego dnia mobilizacji do godziny 12.00.
Kto może otrzymać przydział mobilizacyjny w 2026 r.?
Przydział mobilizacyjny może otrzymać każdy żołnierz rezerwy posiadający odpowiednią kategorię wojskową. Takich osób jest zatem bardzo dużo. W praktyce przydział mobilizacyjny najczęściej otrzymują rezerwiści posiadający pożądane przez wojsko kwalifikacje lub doświadczenie wojskowe. Szefowie Wojskowych Centrów Rekrutacji nadają przydziały mobilizacyjne również kobietom. Dotyczy to jednak tylko niektórych kategorii kobiet. Warunkiem jest uprzednie przejście kobiety przez kwalifikację wojskową.
Przydział mobilizacyjny – termin i miejsce stawiennictwa
Wojskowe Centrum Rekrutacji określa w karcie przydziału mobilizacyjnego nazwę jednostki, do której przydzielono żołnierza oraz dzień, godzinę i miejsce stawiennictwa w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny. Termin „natychmiast” oznacza, że posiadacz karty mobilizacyjnej obowiązany jest stawić się w wyznaczonym miejscu nie później niż w ciągu 6 godzin od powzięcia informacji o mobilizacji lub wybuchu wojny. Termin może być też określony inaczej, np.:
- drugiego dnia mobilizacji do godz. 12:00,
- trzeciego dnia mobilizacji do godz. 8.00.
Zmobilizowany winien zabrać ze sobą książeczkę wojskową lub inny dokument tożsamości, a także podstawowe rzeczy osobiste, takie jak przybory toaletowe czy bielizna. Co istotne, posiadacz karty mobilizacyjnej ma prawo do zwrotu kosztów przejazdu do miejsca stawiennictwa. Koszty te oczywiście zwraca organ wzywający.
Obowiązki posiadacza karty przydziału mobilizacyjnego
Posiadacz karty przydziału mobilizacyjnego ma prawny obowiązek informowania właściwego szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji o:
- zmianie imienia, nazwiska, wykształcenia lub zawodu,
- zmianie miejsca pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące lub adresu do korespondencji,
- wyjeździe za granicę na okres dłuższy niż sześć miesięcy oraz powrocie z tego wyjazdu.
Przydział mobilizacyjny a ćwiczenia wojskowe
Nadanie przydziału mobilizacyjnego nie jest równoznaczne z koniecznością odbywania ćwiczeń wojskowych. Rezerwista może posiadać przydział mobilizacyjny, ale nie być wzywany na ćwiczenia wojskowe. Możliwa jest też sytuacja odwrotna, w której rezerwista jest cyklicznie wzywany na ćwiczenia wojskowe, ale nie posiada nadanego przydziału mobilizacyjnego. Finalnie, zdarzają się przypadki, gdy rezerwista zarówno posiada przydział mobilizacyjny, jak i jest wzywany na ćwiczenia wojskowe.
Inne rodzaje przydziałów mobilizacyjnych
Poza klasycznym przydziałem mobilizacyjnym, który jest nadawany na stanowiska w jednostkach wojskowych, istnieją również:
- pracownicze przydziały mobilizacyjne;
- przydziały organizacyjno-mobilizacyjne.
Tak samo jak w przypadku zwykłych przydziałów są one nadawane przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji. Procedura jest analogiczna jak w przypadku stricte wojskowych przydziałów mobilizacyjnych.
Pracownicze przydziały mobilizacyjne to przydziały na stanowiska o charakterze cywilnym, a nie wojskowym. Rezerwista nie pełni zatem funkcji typowo wojskowych, lecz funkcje pracownicze w istotnych dla państwa jednostkach organizacyjnych takich jak duże zakłady przedsiębiorstw z sektora zbrojeniowego.
Przykład:
Pan Andrzej Piasecki w lutym bieżącego roku otrzymał wezwanie do osobistego stawiennictwa w Wojskowym Centrum Rekrutacji. Na miejscu żołnierz pełniący służbę wręczył mu kartę pracowniczego przydziału mobilizacyjnego na stanowisku pracownika obróbki mechanicznej w jednym z największych w Polsce zakładów produkcyjnych wyrobów optoelektronicznych.
Trzecim rodzajem przydziałów są przydziały organizacyjno-mobilizacyjne. W tym wypadku przydział jest nadawany do jednostki przewidzianej do militaryzacji lub już zmilitaryzowanej. Przydziały te nadaje i uchyla kierownik jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownik jednostki zmilitaryzowanej. Przykładem jednostki przewidzianej do militaryzacji jest Policja.
Przykład:
Pan Jan Nowak mieszka w jednej z podkrakowskich gmin. W marcu bieżącego roku otrzymał on telefon z miejscowego komisariatu policji. Funkcjonariusz Policji poinformował Pana Jana o konieczności stawienia się w komisariacie w celu odbioru karty przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego. Po stawieniu się na miejscu Pan Jan Nowak otrzymał przydział mobilizacyjny na stanowisko funkcjonariusza Policji w sąsiadującej z jego miejscem zamieszkania jednostce Policji.
Czy można odwołać się od przydziału mobilizacyjnego?
Z punktu widzenia prawnego nie można złożyć odwołania od karty przydziału mobilizacyjnego. Kancelaria opracowała jednak inne formuły prawne pozwalające na uchylenie przydziału mobilizacyjnego. Ustawa o obronie Ojczyzny oraz przepisy wykonawcze do niej przewidują sytuacje, w których przydział mobilizacyjny może być uchylony. Wymaga to jednak udowodnienia, że zachodzą ku temu przesłanki określone przepisami prawa. Sama decyzja o uchyleniu przydziału mobilizacyjnego wymaga też porozumienia pomiędzy dowódcą danej jednostki a szefem właściwego Wojskowego Centrum Rekrutacji.
Z jakich powodów możliwe jest uchylenie przydziału mobilizacyjnego?
Przepisy wykonawcze do ustawy o obronie Ojczyzny przewidują szereg podstaw prawnych do uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Podstawą może być między innymi zmiana stanu zdrowotnego żołnierza rezerwy lub jego dłuższy udokumentowany pobyt za granicą. Należy pamiętać, że każdy przypadek jest oceniany indywidualnie i powinien być odpowiednio udokumentowany. Z doświadczenia kancelarii wynika, że uchylenie przydziału mobilizacyjnego nie jest łatwe. Szefowie Wojskowych Centrów Rekrutacji nie są skorzy do uchylania przydziałów mobilizacyjnych. Wsparcie kancelarii jest zatem wysoce pożądane.
Przykład:
Do Kancelarii zgłosił się rezerwista, który otrzymał przydział mobilizacyjny na stanowisko dowódcy drużyny. Powodem nadania przydziału mobilizacyjnego było odbycie przez klienta w odległej przeszłości zasadniczej służby wojskowej. Co istotne w sprawie, przydział mobilizacyjny został nadany pomimo poważnych problemów zdrowotnych klienta. Ten ostatni udzielił Kancelarii pełnomocnictwa do reprezentowania go. Kancelaria podjęła niezbędne czynności prawne, które ostatecznie doprowadziły do zmiany kategorii wojskowej, jak i do uchylenia przydziału mobilizacyjnego.
Zmiana przydziału mobilizacyjnego
Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji może też zmienić przydział mobilizacyjny. Najczęściej dzieje się to z inicjatywy samych organów administracji wojskowej. Inicjatywa może jednak też leżeć po stronie żołnierza rezerwy. Kancelaria dość często spotyka się z sytuacjami, gdy przydział mobilizacyjny nie odpowiada kwalifikacjom i uprawnieniom żołnierza rezerwy. Przyczyną tego mogą być nieaktualne lub nieprawdziwe dane zgromadzone w ewidencji wojskowej rezerwisty.
Przykład:
Do Kancelarii zgłosił się rezerwista wykonujący zawód lekarza neurologa. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji nadał mu przydział mobilizacyjny na stanowisko chirurga. Przydział ten w oczywisty sposób nie odpowiadał kwalifikacjom klienta. Kancelaria, po uzyskaniu pełnomocnictwa, wystąpiła do Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji o zmianę nadanego przydziału mobilizacyjnego. Organ ten przychylił się do przedstawionej argumentacji prawnej i zmienił nadany przydział mobilizacyjny na stanowisko odpowiadające kwalifikacjom klienta.
Co grozi za niestawienie się po otrzymaniu przydziału mobilizacyjnego w 2026 r.?
Zignorowanie przydziału mobilizacyjnego może wiązać się z surowymi konsekwencjami prawnymi. Należy bowiem pamiętać, że ustawa o obronie Ojczyzny zawiera szereg przepisów karnych. Niestawienie się do wyznaczonej jednostki może wiązać się oczywiście z ryzykiem popełnienia przestępstwa. W zależności od okoliczności sprawcy może grozić kara więzienia co najmniej 3 lat. Co istotne, przepisy karne ustawy posługują się tu wyłącznie dolną granicą zagrożenia karnego. Oznacza to, że maksymalna kara może być bardzo wysoka i wynosić aż 30 lat. Dlatego też, rezerwista powinien podjąć odpowiednie działania prawne z wyprzedzeniem, jeżeli istnieją podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego.
Doświadczenie Kancelarii
Kancelaria specjalizuje się w prawie wojskowym. Radca prawny Maciej Mierecki posiada wieloletnie doświadczenie w sprawach o uchylenie przydziału mobilizacyjnego.
Kancelaria świadczy usługi prawne klientom z terenu całej Polski. Co więcej, w zdecydowanej większości przypadków Kancelaria obsługuje klientów całkowicie zdalnie. Dzięki możliwości prowadzenia konsultacji i obsługi spraw na odległość klienci mogą korzystać z pomocy Kancelarii bez konieczności osobistego stawiennictwa w Krakowie. Klienci mogą nie tylko brać udział w telekonferencjach, ale również w znacznej części przypadków udzielić pełnomocnictwa w formie elektronicznej.
Kancelaria Kraków – uchylenie przydziału mobilizacyjnego
Kancelaria Radcy Prawnego Maciej Mierecki udziela pomocy prawnej osobom, które starają się o uchylenie przydziału mobilizacyjnego. Osoby zainteresowane usługami kancelarii zachęcamy do umówienia się na poradę prawną dzwoniąc pod numer +48 794-391-423 (telefon czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-16.00). Istnieje możliwość umówienia porady prawnej telefonicznej i on-line (Microsoft Teams). Dane kontaktowe znajdą Państwo w zakładce “Kontakt” oraz w stopce strony internetowej.