Odpowiedzialność za naruszenie sankcji

Wybuch wojny w Ukrainie wymusił nałożenie restrykcyjnych sankcji na Rosję oraz Białoruś. Polski ustawodawca oraz organy unijne od 4 lat systematycznie rozszerzają listę środków ograniczających. Przedsiębiorcy muszą się liczyć z faktem, że odpowiedzialność za naruszenie sankcji może być niezwykle surowa i dotyczy zarówno osób fizycznych, jak i prawnych.

Odpowiedzialność za naruszenie sankcji – przepisy prawne

Przepisy sankcyjne mają dwojakie źródło. Wynikają one bowiem zarówno z regulacji o charakterze krajowym, jak i regulacji o charakterze unijnym.

Polskie regulacje zostały zgromadzone zasadniczo w dwóch aktach prawnych. Pierwszym z nich jest ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego zwana też ustawą sankcyjną. Drugim jest ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej.

Na poziomie unijnym obowiązują z kolei liczne rozporządzenia, które wprowadzają środki ograniczające w stosunku do Rosji i Białorusi. Są to przede wszystkim rozporządzenia Rady UE nr: 765/2006, 269/2014, 833/2014, 2022/263.

Co jest objęte sankcjami?

Katalog sankcji wynikających z wszystkich regulacji jest bardzo szeroki i nie sposób go w zwięzły sposób przedstawić. Można jednak wyróżnić kilka najistotniejszych sfer objętych sankcjami.

Po pierwsze, zarówno przepisy unijne, jak i polskie nakładają sankcje na konkretne osoby i podmioty. Zakazane jest zatem szeroko pojęte udostępniania środków finansowych i zasobów gospodarczych podmiotom i osobom znajdującym się na listach sankcyjnych. Co istotne, listy te są udostępniane w Internecie.

Po drugie, zakazane jest wprowadzanie lub przemieszczanie przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej węgla pochodzącego z Rosji.

Po trzecie, zakazana jest sprzedaż, dostawa i eksport niektórych towarów do Białorusi i Rosji. Dotyczy to między innymi towarów podwójnego przeznaczenia oraz towarów mogących wzmocnić potencjał militarny i technologiczny. Dotyczy to także sprzedaży, dostawy i eksportu o charakterze pośrednim.

Po czwarte, zakazane jest świadczenie zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio niektórych usług na rzecz rządu Rosji lub podmiotów z siedzibą w Rosji. Zakazem są objęte usługi takie jak:

• usługi doradztwa prawnego,
• usługi powiernicze,
• usługi public relations,
• usługi rachunkowe,
• usługi audytorskie,
• usługi księgowe i doradztwa podatkowego,
• usługi doradztwa gospodarczego,
• usługi doradztwa informatycznego,
• usługi nadawcze,
• usługi architektoniczne i inżynieryjne.

Podobnie jak w pozostałych przypadkach zakazane jest również pośrednie świadczenie ww. usług.

Odpowiedzialność karna za naruszenie sankcji

Odpowiedzialność karną za naruszenie sankcji mogą spowodować takie czyny jak chociażby:

• realizacja transakcji handlowej z podmiotem objętym sankcjami,
• sprzedaż i eksport towarów objętych sankcjami do podmiotów z Rosji i Białorusi,
• świadczenie usług objętych zakazami na rzecz podmiotów rosyjskich,
• wprowadzenie rosyjskiego węgla na terytorium Polski.

Polskie przepisy karne zawarte w ustawie sankcyjnej przewidują, że osoba naruszająca przepisy sankcyjnej podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. Co istotne, mówimy tu o zagrożeniu karą wyłącznie z pułapem dolnym. W praktyce oznacza to, górnym pułapem kary pozbawienia wolności jest ustawowa granica 30 lat. Natomiast w przypadkach mniejszej wagi zagrożenie karą pozbawienia wolności wynosi od 3 miesięcy do lat 5.

Z naruszeniem sankcji mamy do czynienia najczęściej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też, trzeba pamiętać, że w takim wypadku za sprawcę czynu zabronionego uznaje się osobę odpowiedzialną za zawarcie transakcji handlowej. Nie musi to być zatem właściciel lub członek zarządu. Może to być również pracownik, który bezpośrednio odpowiadał za realizację transakcji handlowej naruszającej sankcje. W niektórych sytuacjach odpowiedzialność karną ponosić kilka osób.

Odpowiedzialność administracyjna za naruszenie sankcji

Równolegle do odpowiedzialności karnej możliwe jest również pociągniecie do odpowiedzialności administracyjnej osób i podmiotów odpowiedzialnych za naruszenie sankcji. Odpowiedzialność ta ma charakter administracyjny i polega na możliwości nałożenia kary pieniężnej. Zagrożenie karą pieniężną jest bardzo wysokie. Górnym pułapem kary jest bowiem kwota 20 milionów złotych. Karą może być obarczona nie tylko osoba fizyczna, ale również osoba prawna taka jak spółka prawa handlowego.

Co istotne, organy prowadzą postępowanie w przedmiocie nałożenia kary w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wiąże się to możliwością podnoszenia kwestii przemawiających za niskim wymiarem kary, a nawet odstąpieniem od jej wymierzenia.

Kancelaria Kraków – odpowiedzialność za naruszenie sankcji

Przepisy sankcyjne są wysoce skomplikowane i niejasne. Przedsiębiorcy mają zatem utrudnioną identyfikację obostrzeń prawnych. Naruszenie sankcji może być zatem nie świadome. Niezależnie od tego jaki charakter miało naruszenie, warto zasięgnąć porady prawnej. Wsparcie kancelarii może bowiem pozwolić uniknąć odpowiedzialności karnej lub administracyjnej albo doprowadzić do minimalizacji konsekwencji prawnych.

Z doświadczenia kancelarii wynika, że obronę warto podjąć od razu. Skuteczna obrona może w niektórych przypadkach doprowadzić do zakończenia ewentualnych postępowań w ich początkowej fazie.

Osoby zainteresowane wsparciem prawnym w sprawach dotyczących naruszenia sankcji zachęcam do umówienia się na konsultacje stacjonarną lub online (Microsoft Teams) dzwoniąc pod numer 794-391-423. Dane kontaktowe znajdą Państwo w zakładce “Kontakt” oraz w stopce strony internetowej.