Zmiana kategorii wojskowej

Zmiana kategorii wojskowej to sformalizowana procedura polegająca na ustaleniu zdolności żołnierza do pełnienia służby wojskowej. Rezultatem tej procedury jest przyznanie rezerwiście odpowiedniej kategorii wojskowej. Ta ostatnia przesądza o tym, czy rezerwista może lub nie pełnić służę wojskową w czasie pokoju oraz w czasie mobilizacji i wojny.

Kwalifikacja wojskowa

Praktycznie każdy młody mężczyzna, w wieku 19 lat, staje do kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja wojskowa jest przeprowadzona przez powiatowe komisje lekarskie. Podczas kwalifikacji komisja lekarska ocenia stan zdrowotny i przyznaje kategorię wojskową. Aktualnie stawający do kwalifikacji nie jest kierowany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Ta ostatnia pozostaje zawieszona od 2010 r.

Stan zdrowotny ulega oczywiście zmianie wraz z upływem czasu. Warto zatem pamiętać, że zmiana kategorii wojskowej jest możliwa także po kwalifikacji wojskowej. Dotyczy to w szczególności osób, które przechodziły kwalifikację wojskową kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat temu. W tym czasie mogą się bowiem pojawić choroby lub schorzenia wykluczające rezerwistę ze służby wojskowej.

Jakie są kategorie wojskowe?

Przepisy ustawy o obronie Ojczyzny wyróżniają następujące kategorie wojskowe dla rezerwistów:

• kategoria A – zdolny do służby wojskowej, a także zdolny do odbywania służby zastępczej;
• kategoria B – czasowo niezdolny do służby wojskowej;
• kategoria D – niezdolny do służby wojskowej, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej;
• kategoria E – trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Najczęściej przyznawaną kategorią jest oczywiście kategoria A. Kategoria E, obok kategorii B, jest z kolei najrzadziej nadawaną kategorią wojskową.

Kategorie wojskowe – żołnierze zawodowi

Nieco inaczej wygląda sytuacja żołnierzy zawodowych oraz osób chcących pełnić dobrowolną zasadniczą służbę wojskową. Dla takich osób przepisy ustawowe przewidują następujące kategorie wojskowe:

• Z – zdolny do zawodowej służby,
• Z/O – zdolny do zawodowej służby z ograniczeniami,
• N – trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

Jak zmienić kategorię wojskową w 2026 roku?

Zmiana kategorii wojskowej wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy są ku temu podstawy prawne i medyczne. W tym celu Kancelaria organizuje konsultację z klientem (stacjonarną / on-line). W razie pozytywnej oceny klient udziela pełnomocnictwa i powierza Kancelarii prowadzenie sprawy o zmianę kategorii.

Jakie choroby wykluczają służbę wojskową?

Przepisy wykonawcze do ustawy o obronie Ojczyzny zawierają bardzo obszerny katalog chorób i schorzeń. Zawiera się on na ponad 80 stronach. Nie sposób zatem wymienić wszystkich schorzeń wyłączających żołnierza rezerwy od służby wojskowej. Z praktyki Kancelarii wynika, że częstymi przyczynami zmiany kategorii są:

• choroby serca,
• schorzenia kręgosłupa oraz,
• zaburzenia psychiczne.

Warto jednak zaznaczyć, że nie każde z ww. schorzeń stanowi podstawę do zmiany kategorii. Istotne jest tu także nasilenie schorzeń. Kancelaria w sposób profesjonalny ocenia zasadność zmiany kategorii wojskowej w trakcie porady prawnej. Pozwala to zmniejszyć po stronie klienta ryzyko niepotrzebnego angażowania czasu i środków finansowych na zmianę kategorii wojskowej.

Przykład

Do Kancelarii zgłosił się klient z poważnymi zaburzeniami osobowości oraz zaburzeniami o charakterze depresyjnym. Kancelaria po ocenie dokumentacji medycznej oraz rozmowie z klientem podjęła się prowadzenia sprawy o zmianę kategorii wojskowej. Na skutek czynności podjętych przez Kancelarię rejonowa wojskowa komisja lekarska zmieniła klientowi kategorię zdolności do służby wojskowej z A na E.

Procedura zmiany kategorii wojskowej w 2026 r.

Wniosek o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej jest składany w oparciu o art. 64 ust. 6 ustawy o obronie ojczyzny. Jeżeli wniosek jest odpowiednio sporządzony i udokumentowany Szef właściwego Wojskowego Centrum Rekrutacji wszczyna procedurę zmierzającą do ponownej weryfikacji kategorii wojskowej żołnierza. W celu weryfikacji stanu zdrowotnego rezerwisty Szef WCR wystawia skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej.

Jak długo trwa zmiana kategorii wojskowej w 2026 r.?

Z doświadczenia Kancelarii wynika, że cała procedura trwa od 2 do 5 miesięcy. Długość postępowania jest różna w zależności od tego jaka wojskowa komisji lekarska jest właściwa do wydania orzeczenia. Co istotne, jeżeli żołnierz nie zgadza się z orzeczeniem ma prawo złożyć odwołanie do komisji lekarskiej wyższego rzędu. Więcej o odwołaniu od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przeczytasz tutaj …..

Przykład

Do Kancelarii zgłosił się rezerwista z nadaną kategorią A, który od kilku lat cierpiał na poważne zaburzenia oddychania w trakcie snu. Klient powierzył Kancelarii prowadzenie sprawy o zmianę kategorii wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska przyznała klientowi kategorię D. Kancelaria dokonała negatywnej oceny wydanego orzeczenia i zarekomendowała złożenie odwołania. Na skutek złożonego odwołania organ I instancji zmienił zaskarżone orzeczenie w trybie autokontroli i przyznał klientowi kategorię E. 

Skarga do sądu administracyjnego

Odwołanie od orzeczenia rejonowej wojskowej komisji lekarskiej rozpatruje Centralna Wojskowa Komisja Lekarska. Organ ten może utrzymać orzeczenie organu I instancji, zmienić je albo uchylić je i przekazać sprawę do RWKL celem ponownego rozpatrzenia.

Rezerwista ma, co do zasady, prawo zaskarżyć orzeczenie CWKL do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma jednak tych samych uprawnień co sądy powszechne. W toku procesu nie można na przykład przeprowadzać dowodu z opinii biegłego sądowego. W praktyce oznacza to, że w większości przypadków zaskarżenie ostatecznego orzeczenia CWKL jest formalnie dopuszczalne, ale mija się z celem. Dlatego też cała procedura zmiany kategorii winna zostać przeprowadzona w sposób maksymalnie profesjonalny. Nieprawidłowe przeprowadzenie procedury może bowiem skutkować utratą szansy na zmianę kategorii.

Co daje zmiana kategorii wojskowej?

Zmiana kategorii wojskowej w 2026 r. jest istotna dla żołnierzy rezerwy. Przede wszystkim zmiana z kategorii wojskowej z A na D albo na E pozwala wyłączyć żołnierza od ćwiczeń wojskowych. Rezerwiści z nadaną kategorią D albo E nie mogą być bowiem wzywani na ćwiczenia wojskowe. Po drugie wpływa to również na kwestię służby wojskowej w trakcie mobilizacji i wojny. Żołnierze z kategorią E są bowiem całkowicie wyłączeni spod obowiązku pełnienia służby wojskowej. Żołnierze z kategorią D mogą pełnić służbę wojskową wyłącznie w czasie mobilizacji i wojny. Z uwagi jednak na niską kategorię wojskową nie są oni rezerwistami pierwszego rzutu i co do zasady nie powinni być kierowani do służby frontowej. Finalnie, nadanie kategorii D albo E może stanowić podstawę do uchylenia przydziału mobilizacyjnego.

Doświadczenie Kancelarii

Prawo wojskowe jest główną specjalizacją Kancelarii. Radca prawny Maciej Mierecki posiada wieloletnie doświadczenie w doradztwie prawnym oraz reprezentowaniu klientów w sprawach z zakresu prawa wojskowego.

Kancelaria świadczy usługi prawne zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie (z wykorzystaniem nowoczesnych technologii). Dzięki temu Kancelaria w sposób sprawny i bezproblemowy świadczy pomoc prawną klientom z terenu całej Polski.

Kancelaria Kraków – zmiana kategorii wojskowej 2026

Kancelaria Radcy Prawnego Maciej Mierecki udziela pomocy prawnej osobom, którzy są zainteresowani zmianą kategorii wojskowej. Osoby zainteresowane usługami kancelarii zachęcamy do umówienia się na poradę prawną dzwoniąc pod numer +48 794-391-423 (telefon czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-17.00). Istnieje możliwość umówienia porady prawnej telefonicznej i on-line (Microsoft Teams). Dane kontaktowe znajdą Państwo w zakładce “Kontakt” oraz w stopce strony internetowej.